Burun Kanaması Neden Olur? Doğru Müdahale ve Sık Yapılan Hatalar

Burun kanaması, çoğu insanın hayatının bir noktasında yaşadığı, aniden başlayan ve ilk anda telaş yaratan bir durumdur. Görüntüsü rahatsız edici olduğu için olduğundan daha ciddi algılanır. Oysa büyük bölümü zararsızdır ve doğru müdahaleyle birkaç dakika içinde durur.

Sorun genellikle kanamanın kendisinde değil, yapılan yanlış hamlelerde ortaya çıkar. Yaygın alışkanlıkların bir kısmı kanamayı uzatır, bir kısmı ise başka rahatsızlıklara yol açar. Bu yüzden hem nedenleri hem de doğru sırayı bilmek işe yarar.

Kanama Neden Bu Kadar Kolay Başlar?

Burnun iç yüzeyi çok ince bir zarla kaplıdır ve bu zarın hemen altında yoğun bir damar ağı bulunur. Damarlar yüzeye son derece yakındır, çünkü görevlerinden biri soluduğumuz havayı ısıtmaktır. Bu yakınlık, en küçük tahrişte bile kanama riskini artırır.

Kanamaların büyük çoğunluğu burun bölmesinin ön kısmındaki bu damar yoğunluğundan kaynaklanır. Bu bölge parmakla ulaşılabilecek kadar öndedir ve dışarıdan uygulanan basınçla kolayca kontrol altına alınabilir.

En Yaygın Nedenler

Kuru hava başta gelir. Isıtıcıların yoğun çalıştığı kapalı ortamlarda burun içi zar kurur, çatlar ve küçük bir zorlamada kanar. Aynı etki klimalı ortamlarda da görülür.

Burnu sert biçimde temizlemek, parmakla karıştırmak, sık ve şiddetli sümkürmek diğer sık nedenlerdir. Üst solunum yolu enfeksiyonları ve alerjik dönemlerde zar zaten tahriş olduğu için kanama eşiği daha da düşer. Yüze alınan darbeler ise doğrudan mekanik bir nedendir.

Doğru Müdahale Sırası

İlk adım sakin kalmak ve oturmaktır. Ayakta durmak ya da uzanmak yerine oturmak, baş bölgesindeki basıncı dengelemek açısından daha uygundur. Baş hafifçe öne eğilir.

Ardından burnun yumuşak kısmı, yani kemikli bölümün hemen altındaki bölge, başparmak ve işaret parmağıyla sıkıca tutulur. Bu basınç kesintisiz olarak on dakika sürdürülür. Arada bırakıp kontrol etmek en sık yapılan hatadır; pıhtı henüz oturmadan basınç kalkarsa kanama yeniden başlar.

Başı Geriye Atmak Neden Yanlış?

Kanama sırasında başı geriye atmak yaygın bir alışkanlıktır, ancak yanlıştır. Bu duruşta kan dışarı akmak yerine boğaza doğru iner. Görüntü olarak kanama durmuş gibi görünse de kayıp devam etmektedir.

Yutulan kan mide bulantısına ve kusmaya yol açabilir. Ayrıca kanamanın gerçekten durup durmadığını anlamak imkânsız hâle gelir. Doğru duruş, başın hafifçe öne eğik olması ve ağza gelen kanın yutulmadan tükürülmesidir.

Yardımcı Olan ve Olmayan Yöntemler

Burun köküne ya da enseye soğuk uygulamak damarların büzülmesine katkı sağlayabilir ve zarar vermez. Ağızda emilen küçük bir buz parçası da rahatlatıcı olur.

Buna karşılık burun içine pamuk, mendil ya da benzeri malzeme tıkamak çoğu zaman fayda yerine zarar verir. Bu malzemeler çıkarılırken taze pıhtıyı da beraberinde koparır ve kanama yeniden başlar. Kanama durduktan sonra burnu sümkürmek de aynı sonucu doğurur.

Kanama Durduktan Sonra

İlk birkaç saat oluşan pıhtının korunmasıyla geçer. Bu süre boyunca burnu temizlememek, sümkürmemek ve eğilerek ağır iş yapmamak gerekir. Sıcak duş, ağır egzersiz ve sıcak içecekler kısa süre ertelenebilir.

Zarın yeniden kurumaması için ortamın nemi önemlidir. Kış aylarında odada nem seviyesini yükseltmek, bol su içmek ve gerekirse tuzlu su spreyi kullanmak tekrarları belirgin biçimde azaltır.

Tekrarları Önlemek İçin

Sık burun kanaması yaşayanlar için en etkili önlem burun içini nemli tutmaktır. Isıtıcının hemen yanında uyumamak, odayı düzenli havalandırmak ve kuru havada nemlendirici bir kap kullanmak basit ama işe yarar adımlardır.

Tırnakları kısa tutmak, özellikle çocuklarda burnu karıştırma alışkanlığını azaltmaya yardımcı olur. Alerjik yakınmaları olanlarda alerjinin kontrol altına alınması, kaşıntı ve ovuşturma döngüsünü kırdığı için kanama sıklığını doğrudan düşürür.

Ne Zaman Sağlık Kuruluşuna Gitmeli?

Doğru basınç uygulamasına rağmen yirmi dakikayı aşan kanamalarda beklemek doğru değildir. Aynı şekilde kanamanın çok yoğun olması, boğaza doğru güçlü biçimde akması ya da baş dönmesi, halsizlik gibi belirtilerin eşlik etmesi vakit kaybetmeden başvurmayı gerektirir.

Yüze alınan bir darbe sonrasında başlayan kanamalar, kısa aralıklarla tekrarlayan kanamalar ve kan sulandırıcı kullanan kişilerde görülen kanamalar da ayrıca değerlendirilmelidir. Bu durumlarda altta yatan nedenin araştırılması gerekir.

Burun kanamalarının çoğu, doğru duruş ve on dakikalık kesintisiz basınçla evde kolayca kontrol altına alınır. Asıl fark yaratan, telaşla yapılan yanlış hamlelerden kaçınmaktır. Başı geriye atmamak, burna bir şey tıkamamak ve sonrasında zarı nemli tutmak hem kanamayı hızla durdurur hem de tekrarları büyük ölçüde önler.